Różeniec górski

rozeniec gorski rhodiola adaptogen

Różeniec górski (Rhodiola rosea L.) jest to stara roślina lecznicza, używana przez ludność skandynawskie i rosyjskie. Jest objęty ochroną gatunkową. W Polsce występuje rzadko, można go spotkać tylko w Sudetach i Karpatach. Największe zbiorowiska tej rośliny znajdują się na terenie Rosji, Chin i Mongolii.

Surowiec trafił nawet do farmakopei szwedzkiej w 1775 r. Wikingowie stosowali leki z różeńca w celu zwiększenia płodności i wytrzymałości na choroby przeziębieniowe  i podniesienia wydolności fizycznej.

Różeniec górski od dawna był przedmiotem badań – głównie przeprowadzonych przez Rosjan. Opublikowano na jego temat ponad 180 różnych raportów medycznych, z których wynika, że składniki lecznicze tej rośliny poprawiają ogólną wydolność organizmu oraz poprawiają zdolność zapamiętywania, uczenia się i koncentracji. 

Surowiec różeńca górskiego sklasyfikowano jako tzw. adaptogen – obok owoców cytryńca chińskiego Schizandra chinensis oraz korzenia eleuterokoka Eleutherococcus senticosus, czyli żeń-szenia syberyjskiego. Różeniec jako adaptogen  zwiększa zdolność organizmu do zmiennych warunków środowiska, poprawia koncentrację oraz wytrzymałość organizmu na stres  zarówno emocjonalny jak i fizyczny. Wyciągi z kłączy i korzeni tej rośliny podnoszą poziom serotoniny (hormonu szczęścia), a obniżają poziom noradrenaliny i dopaminy w korze i pniu mózgu.

Co zawiera różeniec górski?

Najcenniejszymi składnikami rózeńca są salidrozyd, rozawina, rozyna i rozaryna. Pozostałe składniki tej rośliny to flawonoidy (kemferol, herbacetyna), kwasy fenolowe (ferulowy, galusowy, chlorogenowy), kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy, bursztynowy), garbniki i antocyjany. Występują w różeńcu również rzadkie składniki mineralne takie jak selen, bar, chrom, miedź, mangan.

Początkowo w latach 70. uważano, że unikalne właściwości surowca wynikają z obecności salidrozydu. Pierwsze wyciągi i nalewki, otrzymane z korzenia różeńca według Rosyjskiej Farmakopei, standaryzowano na zawartość salidrozydu, powyżej 0,8%. W późnych latach 80. stwierdzono, że za specyficzną aktywność wyciągów z różeńca są odpowiedzialne inne związki, które zidentyfikowano jako pochodne alkoholu cynamonowego: rozawinę, rozynę i rozarynę – charakterystyczne tylko dla tego gatunku. Obecnie ekstrakty z korzenia różeńca górskiego są standaryzowane na salidrozyd i rozawiny z minimalną zawartością rozawin (3%) i salidrozydu (0,8-1%).

Nowsze badania z XX wieku dowiodły, że różeniec posiada właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne (zwalcza nadmiar wolnych rodników w organizmie). Może być również użyty do terapii antydepresyjnej.

Neuroastenia

Pozytywne efekty aktywności różeńca obserwowano na grupie pacjentów z astenią i objawami nerwicy. W okresie kuracji od 10 dni do 4 miesięcy, przy dawce ekstraktu 50 mg trzy razy dziennie, następował spadek uczucia zmęczenia, osłabienia, drażliwości, poprawa koncentracji i likwidacja bólu głowy oraz innych niekorzystnych objawów wegetatywnych. Polepszenie zdrowia pacjentów szacowano w oparciu o testy psychologiczne i badania wydajności fizycznej. Neuroastenia to stałe uczucie wyczerpania  lub zmęczenia po małym wysiłku umysłowym lub fizycznym. Towarzyszą jej bóle mięśni, zawroty głowy, zaburzenia snu, bóle głowy, niezdolność do relaksu, drażliwość, niezdolność do czerpania przyjemności. W licznych badaniach wykazano, że ekstrakt z różeńca (standaryzowany 3% rozawin i 0,8-1% salidrozydu), w różnych dawkach (150 mg 1-2 razy dziennie przez 2-3 tygodnie, 300 mg na dobę, 170 mg, 100 mg, 660 mg) chroni przed objawami astenii w okresach zwiększonego wysiłku umysłowego, np. przed egzaminami, i wysiłku fizycznego.  Badania wykazały poprawę ogólnego samopoczucia oraz sprawności intelektualnej w grupie badanych pacjentów. Zaobserwowano zwiększenie wydajności umysłowej, wytrzymałości fizycznej, z jednoczesnym obniżeniem zmęczenia i stanów lękowych.

Koncentracja i wytrzymałość psychofizyczna

Badania ekstraktu z podwójnie ślepą i krzyżową próbą prowadzono również na grupie lekarzy pracujących na dyżurach nocnych. Działanie ekstraktu oceniano na bazie indeksu zmęczenia Fatigue Index. Testy opracowano pod kątem analizy zmęczenia umysłowego, związanego z funkcjami poznawczymi, takimi jak kojarzenie, myślenie, pamięć krótkoterminowa, koncentracja i szybkość postrzegania audiowizualnego. Obserwacje prowadzono przed i po dyżurze, w ciągu trzech tygodni. Statystycznie znaczącą poprawę w wykonywanych czynnościach umysłowych odnotowano w grupie leczonej różeńcem w ciągu pierwszych dwóch tygodni, co sugeruje, że ekstrakt może redukować zmęczenie w warunkach stresu tylko w pewnym okresie czasu. Może oddziaływać na stan emocjonalny człowieka poprzez regulację poziomów neurotransmiterów: noradrenaliny, dopaminy i serotoniny w szlakach nerwowych regulujących nastrój, lęki i emocje. Wpływ na poziom monoamin określa złożoność działania różeńca na centralny system nerwowy, obejmując efekt pobudzający, uspokajający, przeciwstresowy i przeciwdepresyjny.

Wiele badań przeprowadzonych na sportowcach oraz uprawiających sport niewyczynowo wskazuje, że różeniec zwiększa wytrzymałość i wydolność fizyczną organizmu, znacząco skraca czas potrzebny na odpoczynek pomiędzy okresami intensywnych ćwiczeń.

 

Różeniec górski znajduje zastosowanie w:

  • stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego
  • trudnościach w uczeniu się
  • zaburzeniach przystosowawczych do nowego otoczenia
  • stresie
  • depresji
  • intensywnym treningu (przyspiesza ustępowania zakwasów, regeneruje mięśnie)
  • pracy psychicznej oraz fizycznej
  • spadku odporności organizmu
  • geriatrii – zmniejsza objawy zmęczenia i poprawia samopoczucie

 

Dawkowanie

Okazuje się, że zdania na temat wielkości dawek różeńca górskiego są bardzo podzielone. W większości przypadków różnice są uwarunkowane celem, w jakim planujemy wykorzystać suplement bazujący na arktycznym korzeniu. Przyjmuje się, że optymalna dawka różeńca wynosi 0,5 g w ciągu dnia. Niektóre badania dowodzą, iż stosowanie porcji powyżej 0,9 g (1–2 g) może powodować nadpobudliwość.

Różeniec przeciwwskazania:

Różeniec charakteryzuje się bardzo małą toksycznością. Ze względu na jego działanie pobudzające nie powinien być przyjmowany wieczorem. Nie jest wskazany dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Nie zaleca się również się równoczesnej suplementacji Rhodiola rosea oraz przyjmowania leków o działaniu psychostymulującym, ponieważ może to prowadzić do nadmiernej pobudliwości organizmu oraz pojawieniem się stanów lękowych.

Różeniec z czym łączyć?
  • rośliny z rodzaju żeń-szeń (Ginseng), maczużnik (Cordyceps) – poprawa witalności, koncentracji oraz wzrost wytrzymałości fizycznej
  • witania ospała (Ashwagandha), czarna fasola afrykańska (Griffonia simplicifolia), 5-HTP – zwiększenie odporności na stres, łagodzenie niepokoju, leczenie depresji i fibromylagii,
  • buzdyganek naziemny (Tribulus terrestris) – poprawa libido, zwiększenie wytrzymałości
  • jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea), lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum) – stymulacja układu odpornościowego
  • miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba) – polepszenie pamięci, wzrost koncentracji oraz optymalizacja układu krążenia
  • guarana (Paullinia cupana) – zwiększenie koncentracji i czujności
  • mięta pieprzowa (Peppermint), melisa lekarska (Lemon balm) – przywracanie równowagi nerwowej, działanie antystresowe
  • ostryż długi (Curcuma longa) – leczenie zatruć, ochrona wątroby
  • jagody goji (Goji berry) – niwelowanie skutków chronicznego zmęczenia, działanie nasenne
Źródła:
  • www.panacea.pl
  • http://rozanski.li/1202/rozeniec-rhodiola-w-ziololecznictwie/
  • Zbigniew T. Nowak, Zielony detoks
  • http://neuroexpert.org/wiki/rhodiola-rosea/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *